مشمولانی که کاهش شنوایی یک طرفه داشته باشند از سربازی معاف می شوند

کاهش شنوایی یک‌طرفه (Unilateral Hearing Loss یا UHL) به معنی کاهش آستانه شنوایی در یک گوش (هر درجه‌ای از خفیف تا عمیق) در حالی که گوش دیگر شنوای طبیعی دارد، تعریف می‌شود. این وضعیت با کاهش شنوایی دوطرفه تفاوت‌های مهمی دارد.

 انواع کاهش شنوایی یک‌طرفه بر اساس محل آسیب:

1. کاهش شنوایی هدایتی یک‌طرفه – مشکل در گوش خارجی یا میانی (مجرای گوش، پرده صماخ، استخوانچه‌ها)
2. کاهش شنوایی حسی‌عصبی یک‌طرفه – مشکل در گوش داخلی (حلزون) یا عصب شنوایی (عصب هشتم مغزی)
3. کاهش شنوایی مختلط یک‌طرفه – ترکیبی از هر دو نوع بالا

 علل شایع:

 کاهش هدایتی:
- جرم گوش فشرده (سرومن) در یک گوش
- اوتیت میانی با افیوژن (مایع پشت پرده صماخ) - مثلاً پس از عفونت گوش
- پارگی پرده صماخ در اثر ضربه یا عفونت
- اتواسکلروز (ازدیاد استخوان دور پنجره بیضی) - هرچند اغلب دوطرفه است
- کلستئاتوم (رشد کیست مانند در گوش میانی)

 کاهش حسی‌عصبی:
- نوروم آکوستیک (شوانوم دهلیزی) – تومور خوش‌خیم عصب هشتم؛ یکی از علل مهم UHL بزرگسالی
- لابیرنتیت ویروسی یا باکتریال (التهاب گوش داخلی)
- ضربه به سر (شکستگی تمپورال)
- بیماری منیر – معمولاً با حملات سرگیجه، وزوز و افت شنوایی یک‌طرفه
- افت ناگهانی شنوایی حسی‌عصبی ایدیوپاتیک (اورژانس پزشکی)
- سندرم‌های ژنتیک نادر (مثل سندرم Waardenburg – ممکن است یک‌طرفه باشد)
- عوامل مادرزادی (نقص تکاملی حلزون یا عصب شنوایی)

 علائم بالینی:

- مشکل در محلی‌سازی صدا (تشخیص جهت صدای محیط، مثلاً زنگ تلفن از کدام طرف است)
- مشکل در درک گفتار در محیط پر سر و صدا (رستوران، مهمانی، کلاس شلوغ)
- نیاز به چرخاندن سر برای استفاده از گوش بهتر (رفتار تطابقی "سر خوب")
- خستگی شنیداری زودرس در موقعیت‌های شنیداری دشوار
- در کودکان: تأخیر در تکامل زبان، افت تحصیلی، مشکلات رفتاری (کم توجهی، گوشه‌گیری)

 اهمیت تشخیص:

بر خلاف تصور عمومی، کاهش شنوایی یک‌طرفه چندان خوش‌خیم نیست و می‌تواند پیامدهای مهمی داشته باشد، به ویژه در کودکان و بزرگسالان فعال. مغز برای شنیدن دو گوشی (Binaural hearing) طراحی شده است و حذف ورودی یک گوش باعث می‌شود:

1. از دست رفتن اثر سایه سر (Head shadow effect) - صداهایی که از سمت گوش ضعیف می‌آیند، تضعیف مضاعف می‌خورند
2. از دست رفتن رفلکس استاپدیت (محافظت از گوش داخلی در مقابل صداهای بلند)
3. کاهش توانایی حذف نویز محیطی

 درمان بر اساس علت:

 کاهش هدایتی:
- خارج کردن جرم گوش
- آنتی‌بیوتیک، داروی ضداحتقان یا میریگوتومی (لوله گذاری پرده صماخ) برای اوتیت میانی
- ترمیم جراحی پرده صماخ (تایمپانوپلاستی) یا استخوانچه‌ها (استاپدکتومی در اتواسکلروز)

 کاهش حسی‌عصبی:
- افت حاد: کورتیکواستروئید (خوراکی یا تزریقی به صماخ) - اورژانس
- نوروم آکوستیک: جراحی، رادیوسرجری (گاما نایف) یا پیگیری
- بیماری منیر: کاهش نمک، دیورتیک، داروی ضد سرگیجه
- غیرقابل برگشت: اقدامات توانبخشی

 نکته اورژانسی:
افت ناگهانی شنوایی حسی‌عصبی یک‌طرفه (در عرض کمتر از ۷۲ ساعت) باید ظرف ۷-۳ روز اول با استروئید درمان شود تا شانس برگشت شنوایی وجود داشته باشد. هر تأخیری شانس بهبود را کم می‌کند. علائم هشدار: احساس پری گوش، وزوز یک‌طرفه، سرگیجه همراه با افت شنوایی.

 مشمولان خدمت سربازی با مدرک تحصیلی حداکثر کاردانی که با کاهش شنوایی یک طرفه مواجه هستند  بطوري كه معدل آستانه شنوايي هوايي Air conduction آنان در فركانس هاي چهارگانه (500 – 1000-2000-4000) بيش از 80 دسي بل باشد معاف از خدمت شناخته می شوند.

مشمولانی که مدرک تحصیلی آنان کارشناسی و بالاتر باشد در صورتی که کاهش شنوایی آنان بیش از 50 دسی بل تا فقدان کامل شنوایی یک طرفه باشد صرفا از خدمات رزمی معاف می شوند