مبتلایان به ناهنجاری های استخوانی فک و صورت از سربازی معاف می شوند

ناهنجاریهای استخوانی فک و صورت به اختلالات در رشد و ساختار استخوانهای جمجمه، فک بالا (ماگزیلا) و فک پایین (مندیبل) گفته میشود که میتوانند باعث مشکلات عملکردی (مانند اختلال در جویدن، تنفس، صحبت کردن) و ظاهری (عدم تقارن صورت، نمای غیرطبیعی پروفایل) شوند.

انواع اصلی ناهنجاریهای استخوانی فک و صورت:

1. ناهنجاریهای فک بالا (ماگزیلا)

   • باز بودن بیش از حد فک بالا (هایپرتلوریسم) – فاصله زیاد بین دو کاسه چشم

   • کوتاهی یا عقب رفتگی فک بالا (رتروژنی ماگزیلا) – باعث نمای "صورت صاف" و اختلال تنفس بینی میشود

   • بیرون زدگی فک بالا (پروگناتی ماگزیلا) – جلو بودن غیرعادی فک بالا

2. ناهنجاریهای فک پایین (مندیبل)

   • عقب رفتگی فک پایین (رتروژنی مندیبل) – چانه عقب تر از حالت طبیعی است

   • بیرونزدگی فک پایین (پروگناتی مندیبل) – چانه بیش از حد جلو آمده (نوعی از کرتینیسم یا آکرومگالی)

   • عدم تقارن فک پایین – طول یا شکل نامساوی دو سمت فک

3. ناهنجاریهای همزمان فک و جمجمه

   • شکاف لب و کام – همراه با نقص استخوانی سختکام

   • سندرمهای کرانیوسینوستوز (مانند سندرم کروزون، آپرت) – بسته شدن زودرس بخیههای جمجمه

   • میکروزومی همیفاشیال – کوچکی یک سمت صورت و فک

علل:

• مادرزادی (ژنتیکی یا سندرمی)

• محیطی قبل از تولد (مصرف دارو، سیگار، عفونت مادر)

• ضربه یا تروما در دوران رشد

• اختلالات غدد درونریز (آکرومگالی، کمکاری تیروئید کودکان)

• عفونتهای شدید استخوانی (استئومیلیت)

عوارض و مشکلات:

• اختلال در جویدن و گاز گرفتن (مالاکلوژن شدید)

• مشکل در تنفس بینی (خروپف، آپنه خواب)

• اختلال در تکلم (لبخوانی و تولید برخی صداها)

• افزایش خطر پوسیدگی و بیماری لثه

• مشکلات روانی-اجتماعی ناشی از ظاهر متفاوت صورت

روشهای تشخیص:

• معاینه بالینی توسط متخصص فک و صورت یا ارتودنتیست

• رادیوگرافی سفالومتری (جانبی و روبرو)

• سی تی اسکن سهبعدی استخوانهای صورت

• مدلسازی دیجیتال و آنالیز نرم افزاری

درمان:

1. ارتودنسی (برای موارد خفیف تا متوسط در کودکان و نوجوانان)

2. جراحی ارتوگناتیک (برای ناهنجاریهای شدید اسکلتی در بزرگسالان)

   • استئوتومی فک بالا و پایین، جا به جایی و فیکس کردن با پلاک و پیچ

3. دستگاههای فانکشنال (در کودکان در حال رشد)

4. پیوند استخوان (در شکاف کام یا نقایص استخوانی)

5. تیمار چند تخصصی (متخصص ارتودنسی، جراح فک و صورت، گفتاردرمان، روانشناس)

در مجموع، این ناهنجاریها قابل اصلاح هستند، به ویژه اگر در سنین مناسب (دوران رشد یا بلافاصله پس از توقف رشد) تشخیص داده شوند. درمان معمولاً ترکیبی از ارتودنسی و جراحی است.

مشمولان مبتلا به ناهنجاريهاي استخواني فك و صورت كه بیماری آنان موجب اختلال شديد در عمل جويدن يا تكلّم شده وهمراه با سوء تغذيه باشد را رای شورای پزشکی وظیفه عمومی از خدمت سربازی معاف می شوند