مشمولان مبتلا به ازوفاژیت از سربازی معاف می شوند

 ازوفاژیت (Esophagitis) به معنی التهاب مری است. مری لوله ای عضلانی است که غذا را از دهان به معده منتقل می کند. این التهاب می تواند به بافت مری آسیب برساند و باعث ایجاد علائم ناراحت کننده ای شود.

علل اصلی ازوفاژیت :

علل مختلفی می توانند باعث التهاب مری شوند که شایع ترین آنها عبارتند از:

1. ریفلاکس اسید معده (شایع ترین علت): این نوع که ازوفاژیت رفلاکسی نام دارد، زمانی رخ می دهد که اسید معده به طور مکرر به سمت مری برگشت می کند (بیماری ریفلاکس معده به مری یا GERD). مری در برابر اسید معده مقاومت کمی دارد و در نتیجه ملتهب و آسیب می بیند.

2. داروها (ازوفاژیت دارویی): برخی داروها در صورت تماس طولانی با پوشش داخلی مری (مثلاً زمانی که با آب کم یا درست قبل از خواب بلعیده شوند) می توانند باعث التهاب شوند. داروهای رایج شامل:

   • آنتی بیوتیک ها (مانند تتراسایکلین، داکسی سایکلین)

   • بیس فسفونات ها (برای پوکی استخوان، مانند آلندرونات)

   • مسکن های غیر استروئیدی (مانند ایبوپروفن، آسپرین)

   • کلرید پتاسیم

   • ویتامین C (در دوزهای بالا)

3. عفونت ها (ازوفاژیت عفونی): این نوع بیشتر در افرادی رخ می دهد که سیستم ایمنی ضعیفی دارند (مانند مبتلایان به ایدز، شیمی درمانی، دیابت کنترل نشده یا مصرف طولانی مدت کورتون). عوامل عفونی می توانند شامل:

   • قارچ کاندیدا (برفک مری): شایع ترین نوع عفونت مری.

   • ویروس ها: مانند هرپس سیمپلکس و سیتومگالوویروس (CMV).

4. آلرژی ها (ازوفاژیت ائوزینوفیلیک): این یک نوع نسبتاً جدیدتر شناخته شده است. در این حالت، یک واکنش آلرژیک (اغلب به مواد غذایی مانند شیر، گندم، تخم مرغ، سویا) باعث تجمع نوعی گلبول سفید به نام ائوزینوفیل در دیواره مری می شود. این عارضه مزمن و پیشرونده است و می تواند منجر به سفت شدن و تنگی مری گردد.

5. عوامل فیزیکی و شیمیایی: بلع مواد سوزاننده مانند اسیدهای قوی یا مواد قلیایی (مثلاً در اقدام به خودکشی یا حوادث شیمیایی) و یا در اثر رادیوتراپی ناحیه قفسه سینه.

علائم و نشانه ها

علائم بسته به علت زمینه ای می توانند متفاوت باشند، اما شایع ترین آنها عبارتند از:

• دیسفاژی (دردناک یا مشکل در بلع): احساس گیر کردن غذا در گلو یا وسط قفسه سینه.

• اودینوفاژی (بلع دردناک): درد شدید هنگام بلع غذا یا مایعات.

• درد قفسه سینه: دردی که ممکن است شبیه به درد قلبی باشد اما اغلب با بلعیدن مرتبط است.

• سوزش سر دل (Heartburn): احساس سوزش در پشت جناق سینه که اغلب بعد از خوردن غذا یا دراز کشیدن بدتر می شود.

• رفلاکس اسید: برگشت غذا یا مایع ترش به داخل دهان.

• تهوع، استفراغ (گاهی اوقات با خون).

• کاهش اشتها و کاهش وزن (به دلیل ترس از خوردن).

• در موارد شدید یا مزمن: استفراغ خونی (هماتمز) یا مدفوع سیاه و قیری (ملنا).

عوارض در صورت عدم درمان :

اگر ازوفاژیت درمان نشود، می تواند منجر به عوارض جدی شود:

• تنگی مری (Stricture): با بهبود التهاب، بافت اسکار ایجاد می شود که مری را تنگ کرده و بلعیدن را بسیار سخت می کند.

• سوراخ شدگی مری (Perforation): پارگی دیواره مری که یک اورژانس پزشکی است.

• مری بارت (Barrett's Esophagus): به دلیل آسیب مزمن اسید، سلول های پوشاننده مری تغییر می کنند. این وضعیت یک فاکتور خطر اصلی برای سرطان مری است.

• ایمپکشن غذا: گیر کردن کامل یک تکه غذا در مری که نیاز به اقدام فوری دارد.

تشخیص :

پزشک معمولاً با شرح حال و معاینه شروع می کند. مهم ترین و دقیق ترین روش تشخیصی:

1. آندوسکوپی فوقانی (ازوفاگوگاسترودئودنوسکوپی): یک لوله نازک و انعطاف پذیر دارای دوربین از دهان به مری و معده فرستاده می شود. پزشک مستقیماً التهاب را می بیند و در صورت نیاز بیوپسی (نمونه برداری بسیار کوچک) می گیرد تا علت دقیق (مثلاً ائوزینوفیل ها برای تشخیص نوع آلرژیک یا قارچ برای نوع عفونی) مشخص شود.

2. باریم سوالو (Upper GI Series): نوشیدن مایع غلیظ سفید (باریم) و سپس عکسبرداری. این روش تنگی ها یا مشکلات ساختاری را نشان می دهد اما به اندازه آندوسکوپی دقیق نیست.

درمان:

درمان کاملاً به علت اصلی بستگی دارد:

1. برای ازوفاژیت رفلاکسی:

   • تغییر سبک زندگی: کاهش وزن، پرهیز از غذاهای چرب، تند، کافئین و الکل، حداقل ۳ ساعت بعد از غذا دراز نکشید، بالا بردن سر تخت.

   • داروها: مهارکننده های پمپ پروتون (PPIs) مانند اومپرازول، پنتوپرازول، لانزوپرازول (برای کاهش اسید معده) - اینها خط اول درمان هستند. آنتی اسیدها و آنتاگونیست های H2 نیز ممکن است استفاده شوند.

2. برای ازوفاژیت دارویی:

   • قطع یا جایگزینی داروی مسبب (با نظر پزشک).

   • آموزش صحیح مصرف دارو: حداقل با یک لیوان پر آب میل کنید و حداقل ۳۰ دقیقه بعد از آن دراز نکشید.

3. برای ازوفاژیت عفونی:

   • کاندیدا: داروهای ضد قارچ خوراکی یا وریدی مانند فلوکونازول.

   • ویروسی: داروهای ضد ویروس مانند آسیکلوویر (برای هرپس) یا گانسیکلوویر (برای CMV).

4. برای ازوفاژیت ائوزینوفیلیک:

   • رژیم غذایی حذفی: شناسایی و حذف مواد غذایی آلرژی زا (معمولاً شش خوراکی اصلی: شیر، گندم، تخم مرغ، سویا، بادام زمینی/آجیل درختی، ماهی/صدف).

   • کورتیکواستروئیدهای موضعی: بودزونید یا فلوتیکازون که بلعیده می شوند (نه استنشاقی).

   • PPIs: گاهی اوقات نیز موثر هستند.

   • اتساع مری: در صورت وجود تنگی، طی آندوسکوپی مری را گشاد می کنند.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر هر یک از علائم زیر را دارید، حتماً به پزشک مراجعه کنید:

• مشکل در بلعیدن (احساس گیر کردن غذا) که مداوم یا بدتر می شود.

• بلع دردناک.

• درد قفسه سینه (مخصوصاً اگر با غذا خوردن مرتبط است).

• سوزش سر دل که با داروهای بدون نسخه بهتر نمی شود یا بیش از دو بار در هفته رخ می دهد.

• برگشت غذا یا مایع ترش.

• کاهش وزن بی دلیل، استفراغ خون، مدفوع سیاه