سالانه تنها نیمی از مشمولان بخدمت می روند

سرلشگر باقری در دیداری که به همراه سایر فرماندهان نیروهای مسلح با رئیس مجلس داشتند اظهار داشت قانون خدمت وظیفه عمومی به اصلاحاتی نیاز دارد، زیرا در طول این سال ها اکثر محدودیت ها برای سربازان در قوانین دیگر رفع شده است و این افراد برای اخذ گواهینامه، وام و اشتغال مشکلی ندارند. این در حالی است که ۷۰۰ هزار نفر سالانه مشمول خدمت وظیفه عمومی می شوند، اما تنها نیمی از آنها به خدمت می روند.

پانوشت ( سرهنگ بازنشسته محمد رضا اکبر حلوایی) :

1 - اصلاحات قانون خدمت وظیفه عمومی آخرین بار در سال 90 در مواد محدودی که مورد نظر ستاد کل بود صورت گرفت که ظاهرا پاسخگوی نیارهای آن ستاد نبوده و بدنبال اعمال محدودیت های بیشتری در امتیازات مشمولین و خصوصا معافیتها هستند .

2 – ظاهرا سردار باقری عمدا فراموش کرده اند که سالانه حداقل 150 هزار نفر از مشمولین بعلل مختلف در شمول معافیت قرار می گیرند و تا زمانی که عزمی برای بهبود خدمت سربازی نباشد همچنان باید شاهد افزایش روز افزون عایبین و بی رغبتی برای اعزام به سربازی باشیم

 چرا تنها نیمی از مشمولان به سربازی می‌روند؟ نگاهی به آمار و

 چالش‌های ساختاری

در حالی که سالانه بیش از ۷۰۰ هزار نفر به سن مشمولیت می‌رسند، تنها نیمی از آنان به خدمت سربازی اعزام می‌شوند. آمار تکان‌دهنده‌ای که توسط سرلشگر باقری در دیدار با رئیس مجلس شورای اسلامی مطرح شد و بار دیگر توجهات را به بحران نظام وظیفه در ایران جلب کرد. در این مقاله، این مسئله را از منظر آماری، قانونی و ساختاری تحلیل می‌کنیم.

اظهار نظر رسمی فرمانده ستاد کل نیروهای مسلح

در دیدار اخیر فرماندهان نیروهای مسلح با رئیس مجلس، سرلشگر محمد باقری به نکات مهمی اشاره کرد:

• قانون خدمت وظیفه عمومی نیاز به اصلاحات اساسی دارد.

• بسیاری از محدودیت‌های قانونی برای مشمولان در حوزه‌هایی مانند گرفتن گواهینامه، اشتغال یا دریافت وام، برداشته شده‌اند.

• با وجود مشمول شدن ۷۰۰ هزار نفر در سال، تنها حدود ۳۵۰ هزار نفر به خدمت اعزام می‌شوند.

📌 این آمار نشان از بحران مشارکت در خدمت سربازی دارد و حکایت از افت چشمگیر تمایل جوانان به انجام این خدمت دارد.

تحلیل تکمیلی از نگاه یک کارشناس باسابقه

در پانوشت این خبر، سرهنگ بازنشسته محمدرضا اکبر حلوایی، معاون سابق مشمولان سازمان وظیفه عمومی، دیدگاه متفاوتی ارائه کرده است:

«آخرین اصلاحات قانون خدمت وظیفه عمومی در سال ۱۳۹۰، محدود و غیرکاربردی بوده و صرفاً به نفع ستاد کل تمام شده است.»

🔻 نکات کلیدی مطرح‌شده توسط حلوایی:

1. ستاد کل به‌جای تسهیل‌گری و انگیزه‌سازی، به دنبال اعمال محدودیت‌های بیشتر در معافیت‌ها و امتیازات مشمولان است.

2. سالانه حدود ۱۵۰ هزار نفر به دلایل مختلف (پزشکی، کفالت، تحصیلی و...) معاف می‌شوند.

3. عدم اصلاح بنیادین نظام سربازی و نادیده گرفتن مشکلات ساختاری، منجر به رشد فزاینده مشمولان غایب و بی‌انگیزگی عمومی شده است.

بحران واقعی؛ بی‌میلی به خدمت، نه خلأ قانونی

این آمار و تحلیل‌ها ما را به این واقعیت می‌رساند:

• مشکل اصلی، نبود قانون نیست؛ بلکه نبود جذابیت و مزیت رقابتی برای سربازی است.

• مشمولان وقتی احساس می‌کنند سربازی اتلاف وقت، منابع و فرصت‌هاست، قید آن را می‌زنند.

• ساختار فعلی سربازی با واقعیت‌های اقتصادی، اجتماعی و آموزشی جامعه امروز هم‌راستا نیست.