مشمولان مبتلا به کاهش شنوایی دوطرفه از سربازی معاف می شوند

کاهش شنوایی دو طرفه (Bilateral Hearing Loss) به وضعیتی گفته می‌شود که در آن هر دو گوش فرد، به درجات مختلف، دچار نقص شنوایی باشند. این نوع کاهش شنوایی می‌تواند از خفیف (دشواری در شنیدن صداهای آرام) تا عمیق (نشنیدن هیچ صدایی) متغیر باشد.

 انواع کاهش شنوایی دو طرفه بر اساس محل آسیب :

1. انتقالی دو طرفه: مشکل در گوش خارجی یا میانی (مثل جرم گرفته، پارگی پرده گوش، یا عفونت گوش میانی). این نوع اغلب با درمان پزشکی یا جراحی قابل اصلاح است.
2. حسی-عصبی دو طرفه: مشکل در گوش داخلی (حلزون) یا عصب شنوایی. این نوع معمولاً دائمی است و با سمعک یا کاشت حلزون مدیریت می‌شود. علل شایع: پیری (پیرگوشی)، سر و صدای زیاد، ژنتیک، برخی داروها.
3. آمیخته دو طرفه: ترکیبی از هر دو نوع انتقالی و حسی-عصبی.

 علل اصلی کاهش شنوایی دو طرفه :

- مادرزادی یا ژنتیکی: شایع‌ترین علت کاهش شنوایی عمیق دو طرفه در کودکان.
- پیری (پیرگوشی): شایع‌ترین علت در بزرگسالان. معمولاً از فرکانس‌های بالا شروع می‌شود.
- قرار گرفتن طولانی مدت در معرض صدای بلند: مثل کار در کارخانه، استفاده مداوم از هدفون با صدای زیاد.
- عفونت‌ها: مننژیت، سرخک، اوریون، عفونت مزمن گوش میانی درمان‌نشده.
- داروهای سمی برای گوش (اوتوتوکسیک): برخی آنتی‌بیوتیک‌ها، داروهای شیمی درمانی و دوزهای بالای آسپرین.
- بیماری‌های سیستمیک: دیابت، فشار خون بالا، بیماری‌های خودایمنی.
- ضربه به سر: شکستگی قاعده جمجمه می‌تواند به هر دو گوش آسیب بزند.

 تفاوت کاهش شنوایی دو طرفه با یک طرفه :

- یک طرفه: مشکل فقط در یک گوش است. فرد در محیط ساکت معمولاً خوب می‌شنود، اما در جهت‌یابی صدا و شنیدن در نویز مشکل دارد.
- دو طرفه: مشکل در هر دو گوش. تأثیر بسیار بیشتری بر ارتباطات روزمره، ایمنی (مثل نشنیدن صدای ماشین از پشت سر) و کیفیت زندگی دارد. درک گفتار به ویژه در محیط شلوغ به شدت کاهش می‌یابد.

 علائم و نشانه‌ها :

- مشکل در فهمیدن صحبت‌ها، به خصوص وقتی چند نفر همزمان حرف می‌زنند.
- نیاز به بلند کردن صدای تلویزیون یا موبایل بیشتر از دیگران.
- احساس خستگی و استرس پس از مکالمه (به دلیل تلاش زیاد برای شنیدن).
- اجتناب از جمع‌های شلوغ و مهمانی‌ها.
- ممکن است با وزوز گوش (زنگ یا صدای خش‌خش) در هر دو گوش همراه باشد.

 تشخیص :

یک شنوایی‌شناس یا متخصص گوش و حلق و بینی با انجام تست‌های زیر تشخیص می‌دهد:
- اتوسکوپی: معاینه مجرای گوش و پرده صماخ.
- شنوایی‌سنجی (ادیومتری): تعیین میزان و نوع افت شنوایی در هر فرکانس برای هر گوش.
- تست گفتار: ارزیابی درک کلمات.
- تمپانومتری: بررسی عملکرد گوش میانی.

 درمان :

درمان به علت و شدت آن بستگی دارد:

1. قابل درمان پزشکی یا جراحی: اگر علت انتقالی باشد (مثل جرم، عفونت، مایع در گوش میانی). گاهی جراحی مثل تعویض استخوانچه‌های گوش میانی انجام می‌شود.
2. سمعک دو گوشی: رایج‌ترین و مؤثرترین روش برای کاهش شنوایی دو طرفه حسی-عصبی. دلایل استفاده از دو سمعک:
- محدوده شنوایی بهتر: گوش‌ها صدا را از جهات مختلف جمع می‌کنند.
- درک گفتار در نویز: مغز می‌تواند صدای مفید را از سر و صدا جدا کند.
- جهت‌یابی صدا (لوکالایزیشن): تشخیص اینکه صدا از کدام جهت می‌آید (مهم برای ایمنی).
- کیفیت طبیعی‌تر صدا: وضوح و غنای بیشتری دارد.
3. کاشت حلزون: برای موارد شدید تا عمیق دو طرفه که سمعک مؤثر نیست. معمولاً در کودکان نابینا و در بزرگسالانی که شنوایی خود را پس از زبان آموختن از دست داده‌اند، مؤثر است. کاشت دوطرفه (در هر دو گوش) در برخی بیماران انجام می‌شود.
4. وسایل کمک شنوایی کمکی: مثل سیستم‌های FM برای کلاس درس، هدفون‌های تقویت کننده صدا برای تلویزیون.
5. توانبخشی شنیداری: آموزش مهارت‌های ارتباطی، خواندن لب، و استفاده صحیح از سمعک.

 عوارض عدم درمان :

- انزوای اجتماعی و افسردگی به دلیل مشکل در ارتباطات.
- کاهش عملکرد شناختی و زوال عقل: مغز به دلیل عدم دریافت تحریک شنیداری، نواحی مرتبط با پردازش صدا را تحلیل می‌برد.
- خطرات ایمنی: نشنیدن هشدارها (بوق ماشین، دود، آلارم).
- افزایش بار مالی و مراقبتی در سالمندان.

مشمولانی که با كاهش شنوائي هر دو گوش مواجه هستند بطوری كه معدل آستانه شنوایی هوايی در فركانس های چهارگانه در يك گوش بالاي 50 دسي بل و در گوش ديگر بالاي 50 دسي بل باشد از خدمت سربازی  معاف دائم  می شوند