تاثیر سنگهاي حالب ، كليه ، پروستات ، مثانه و نفروكلسينوز در معافیت از خدمت سرباز

در این مقاله به طور جامع به سه گروه اصلی از سنگ‌های دستگاه ادراری (کلیه، حالب و مثانه)، سپس سنگ‌های پروستات (که نادر و متفاوت هستند) و در نهایت بیماری نفروکلسینوز (رسوب کلسیم در بافت کلیه) می‌پردازیم.  سنگ پروستات با سنگ مجرای ادرار متفاوت است و ما آن را جداگانه توضیح می‌دهیم.

 1. سنگ‌های کلیه (Nephrolithiasis / Kidney Stones) :

سنگ‌های کلیه از کریستال‌های مواد محلول در ادرار تشکیل می‌شوند.

- علت: غلظت بالای مواد سنگ‌ساز (کلسیم، اگزالات، اسید اوریک) و/یا کمبود مواد بازدارنده (سیترات) در ادرار.

- علائم : ممکن است بدون علامت باشد یا باعث کولیک کلیوی (درد شدید و موج‌دار در پهلو و کمر که به کشاله ران می‌زند)، تهوع، استفراغ، خون در ادرار (هماچوری) و عفونت شود.

 2. سنگ‌های حالب (Ureteral Stones) :

این سنگ‌ها در واقع سنگ‌هایی هستند که از کلیه به داخل حالب (لوله رابط کلیه به مثانه) افتاده و در آنجا گیر کرده‌اند.

- علت: عبور سنگ از کلیه به سمت مثانه.
- علائم: دقیقاً همان کولیک کلیوی را ایجاد می‌کنند، اما ممکن است با توقف ناگهانی جریان ادرار (انسداد کامل) همراه باشد. درد با حرکت سنگ در حالب تغییر موضع می‌دهد.
- نقاط شایع گیر کردن: تنگی‌های طبیعی حالب (محل عبور از لگنچه کلیه، محل تقاطع با عروق ایلیاک، محل ورود به مثانه).
- خطر اصلی: انسداد کامل و برگشت ادرار به کلیه (هیدرونفروز) که می‌تواند به کلیه آسیب بزند یا باعث عفونت شدید (یوروسپسیس) شود.

 3. سنگ‌های مثانه (Bladder Stones) :

این سنگ‌ها یا در خود مثانه تشکیل می‌شوند یا از کلیه و حالب به مثانه می‌افتند.

- علت: شایع‌ترین علت در مردان انسداد خروجی مثانه به علت بزرگی خوش‌خیم پروستات (BPH)** است که باعث می‌شود ادرار کامل تخلیه نشود و کریستال‌ها رسوب کنند. علل دیگر: نوروژنیک بلدر (مثانه عصبی)، عفونت مکرر، اجسام خارجی (نظیر بخیه یا کاتتر).
- علائم: درد زیر شکم، قطع و وصل شدن جریان ادرار (اینترمیسی)، تکرر ادرار، شروع ناگهانی قطع ادرار (به دلیل افتادن سنگ روی مجرای خروجی)، وجود خون در ادرار

4. سنگ‌های پروستات (Prostatic Calculi / Stones) :

 این سنگ‌ها داخل بافت خود غده پروستات هستند، نه در مجرای ادرار که از پروستات عبور می‌کند.

- ماهیت: معمولاً ریز، متعدد و بدون علامت هستند. از رسوب مواد موجود در ترشحات پروستات (نه ادرار) تشکیل می‌شوند.
- علت: اغلب به دنبال التهاب مزمن پروستات (پروستاتیت مزمن) ایجاد می‌شوند.
- علائم: خود سنگ‌ها اغلب علامتی ندارند، اما اگر همراه با پروستاتیت مزمن باشند، می‌توانند باعث درد لگن، درد هنگام انزال، تکرر ادرار و ناراحتی پرینه شوند.

 5. نفروکلسینوز (Nephrocalcinosis) :

نفروکلسینوز به معنی وجود سنگ نیست، بلکه رسوب منتشر کلسیم در خود پارانشیم (بافت) کلیه است.

- تفاوت کلیدی با سنگ کلیه:
- سنگ کلیه: کلسیم در داخل لوله‌ها و حفره‌ها (لگنچه، کالیس) رسوب می‌کند.
- نفروکلسینوز: کلسیم در داخل سلول‌ها و بافت بینابینی کلیه رسوب می‌کند.
- علت: معمولاً به دلیل شرایطی که دفع کلسیم از ادرار را بسیار بالا می‌برد (هیپرکلسیوری)، مانند:
- هیپرپاراتیروئیدیسم (افزایش هورمون پاراتیروئید)
- اسیدوز توبولار کلیوی (ناتوانی کلیه در دفع اسید)
- مصرف بیش از حد ویتامین D یا کلسیم
- بیماری‌های ژنتیکی نادر
- بیماری مدولاری اسفنجی کلیه (یک ناهنجاری مادرزادی)

اگر  دچار درد ناگهانی و شدید در پهلو یا کمر، تب، تهوع و استفراغ همراه با مشکل ادراری شدید، این یک اورژانس پزشکی است و باید فوراً به پزشک مراجعه کنید. سنگ‌ها و به ویژه انسداد حالب می‌توانند به کلیه آسیب دائمی بزنند. همچنین وجود هر گونه خون در ادرار (حتی بدون درد) نیازمند بررسی پزشکی است.

  مشمولان مبتلا به سنگهای حالب ، کلیه ، پروستات ، مثانه و نفروکلسینور در صورتی که هیدرونفروز درجه 3 ایجاد کرده باشد و با وجود درمان سنگ ، هیدرونفروز پایدار باشد ( با وجود درمان قطعی سنگ و عدم وجود سنگ در مجرا حداقل 6 ماه پس از عمل جراحی ، هیدرونفروز درجه 3 باقی مانده باشد ) از خدمت سربازی معاف می شوند .

همچنین مشمولانی که دارای سنگ های شاخ گوزنی عمل نشده و عارضه دار باشند نیز از خدمت سربازی معاف می شوند