مشمولان مبتلا به آشالازی از خدمت سربازی معاف می شوند

آشالازی یک بیماری نسبتاً نادر مری است که در آن حرکت طبیعی مری و عملکرد اسفنکتر تحتانی مری (دریچه بین مری و معده) دچار اختلال می‌شود.
هنگامی که شما غذا می‌بلعید، دیواره مری با انقباضات هماهنگ (که به آن حرکات دودی یا پریستالسیس می‌گویند) غذا را به سمت معده هل می‌دهد. در همین زمان، اسفنکتر تحتانی مری (LES) که یک دریچه عضلانی در انتهای مری است، شل می‌شود تا غذا وارد معده شود و سپس دوباره منقبض می‌شود تا از برگشت اسید معده به مری جلوگیری کند.
در آشالازی، دو مشکل اصلی رخ می‌دهد:

1. عدم شل شدن اسفنکتر تحتانی مری: LES یا اصلاً شل نمی‌شود یا به طور کامل و مناسب شل نمی‌شود. این مسئله مانند یک در بسته عمل می‌کند و عبور غذا از مری به معده را با مشکل مواجه می‌سازد.
2. از بین رفتن حرکات دودی (پریستالسیس) در مری: انقباضات هماهنگ و موجی شکل دیواره مری که غذا را به سمت پایین می‌رانند، ضعیف یا به کلی از بین می‌روند. در نتیجه غذا در مری جمع می‌شود و به خوبی به سمت معده هل داده نمی‌شود.
هر چند که علت دقیق آن به طور کامل شناخته نشده است.ولی تصور می‌شود که یک واکنش خودایمنی (سیستم ایمنی به اشتباه به سلول‌های خود حمله می‌کند) در افراد مستعد ژنتیکی، به دنبال یک محرک محیطی (مانند یک عفونت ویروسی) رخ می‌دهد. این حمله باعث تخریب سلول‌های عصبی خاصی در دیواره مری می‌شود که وظیفه کنترل انقباضات و شل شدن LES را بر عهده دارند.

علائم اصلی آشالازی  :
علائم معمولاً به تدریج و طی ماه‌ها یا سال‌ها بدتر می‌شوند و شامل موارد زیر هستند:

- دیسفاژی (مشکل در بلع): این مهم‌ترین علامت است. بیماران احساس می‌کنند غذا در قفسه سینه (پشت جناق سینه) گیر می‌کند. این مشکل هم برای غذاهای جامد و هم برای مایعات وجود دارد (بر خلاف برخی مشکلات مری که فقط با جامدات مشکل دارند).
- نارسایی یا برگشت غذا (Regurgitation): برگشت غذا یا بزاق بلعیده نشده به داخل دهان یا حلق، به خصوص هنگام دراز کشیدن یا شب‌ها. این غذا طعم اسیدی (ترش) ندارد چون هنوز به معده نرسیده است.
- درد قفسه سینه: احساس فشار یا درد در قفسه سینه که ممکن است بعد از غذا خوردن ایجاد شود یا خودبه‌خود رخ دهد.
- سوزش سر دل (Heartburn): با وجود اینکه غذا به معده نمی‌رسد، تخمیر و تجزیه مواد غذایی در خود مری می‌تواند احساس سوزش ایجاد کند که شبیه ترش کردن است.
- سرفه شبانه و پنومونی آسپیراسیون: برگشت غذا به حلق و نای در هنگام خواب می‌تواند باعث سرفه، خفگی و عفونت ریه شود.
- کاهش وزن و سوءتغذیه: به دلیل مشکل در بلع و کاهش اشتها ناشی از ترس از غذا خوردن.

 تشخیص :
پزشک معمولاً از چند روش برای تشخیص بیماری استفاده می‌کند:

1. مانومتری مری (Gold Standard - استاندارد طلایی): این بهترین تست تشخیصی است. یک لوله نازک از بینی وارد مری می‌شود تا فشار اسفنکتر و الگوی انقباضات مری را در حین بلع اندازه بگیرد. این تست به طور قطعی آشالازی را تشخیص می‌دهد.
2. بلع باریوم (Upper GI series): بیمار یک ماده حاجب (باریوم) را می‌بلعد و عکس‌برداری می‌شود. در آشالازی، تصویر مشخصی دیده می‌شود: مری گشاد شده و انتهای آن باریک و نوک تیز است (شبیه منقار پرنده - Bird beak sign).
3. آندوسکوپی فوقانی (EGD): با استفاده از یک لوله انعطاف‌پذیر دارای دوربین، مری و معده بررسی می‌شود. این کار برای رد کردن سایر علل انسداد مانند سرطان مری انجام می‌شود.
درمان :

برای آشالازی درمان قطعی نیست و هدف آن کاهش علائم با باز کردن اسفنکتر تحتانی مری است. روش‌ها شامل موارد زیر هستند:

1. روش‌های کم‌تهاجمی:
- گشادسازی با بالون (Pneumatic Dilation): در طی آندوسکوپی، یک بالون مخصوص در محل اسفنکتر باد می‌شود تا عضله را پاره و باز کند. مؤثر است اما ممکن است نیاز به تکرار داشته باشد و خطر پارگی مری (پرفوراسیون) دارد.
- تزریق سم بوتولینوم (بوتاکس): تزریق بوتاکس به اسفنکتر باعث شل شدن موقت آن می‌شود. اثر آن موقتی (چند ماه) است و بیشتر برای بیمارانی که کاندید روش‌های دیگر نیستند (مثلاً افراد بسیار مسن) استفاده می‌شود.

2. روش‌های جراحی:
- میوتومی به روش هلر (Heller Myotomy): مؤثرترین روش درمانی. جراح از طریق لاپاراسکوپی (چند برش کوچک در شکم) لایه عضلانی منقبض و سفت اسفنکتر را برش می‌دهد. این کار معمولاً با یک روش ضد رفلاکس (فوندوپلیکاسیون) همراه می‌شود تا از برگشت اسید معده بعد از عمل جلوگیری شود.

3. روش‌های آندوسکوپیک جدیدتر:
- میوتومی آندوسکوپیک از راه دهان (POEM - Peroral Endoscopic Myotomy): روشی نوین و کم‌تهاجمی که از طریق آندوسکوپ و از داخل مری (بدون هیچ برش خارجی) انجام می‌شود. نتایج آن با روش هلر قابل مقایسه است و بهبودی سریع‌تری دارد.

 اگر شما یا نزدیکانتان علائمی مانند مشکل پیشرونده در بلع مایعات و جامدات، برگشت غذا یا کاهش وزن دارید، حتماً به متخصص گوارش مراجعه کنید. تشخیص و درمان به موقع از عوارض جدی مانند سرطان مری جلوگیری می‌کند.

مشمولانی که مبتلا به آشالازی باشند چنانچه عمل شده و مجددا عود کرده باشد یا بعد از عمل دارای عوارض باشد با رای شورای پزشکی وظیفه عمومی از خدمت سربازی معاف می شوند