مشمولان مبتلا به سل از خدمت سربازی معاف می شوند

خدمت سربازی از جمله وظایفی است که قانون بر عهده جوانان ایرانی قرار داده و پسرانی که 18 سالگی را تمام می کنند شامل این قانون می شوند . در عین حال پیش بینی شده در صورتی که مشمولان خدمت سربازی دارای بیماری باشند که مانع از خدمت آنان شده یا در دوران سربازی، بیماری تشدید شود با نظر شورای پزشکی وظیفه عمومی یا یگان خدمتی از سربازی معاف شوند یکی از بیماری های ذکر شده در آئین نامه معافیت پزشکی بیماری سل است 

سل (TB) یک بیماری عفونی جدی است که توسط باکتریایی به نام مایکوباکتریوم توبرکلوزیس ایجاد می‌شود. این بیماری معمولاً ریه‌ها را درگیر می‌کند، اما می‌تواند سایر اندام‌های بدن مانند مغز، کلیه‌ها یا ستون فقرات را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

یکی از مهم‌ترین نکات در مورد سل، تشخیص دو وضعیت متفاوت است: عفونت نهفته (یا خفته) و بیماری فعال.

    عفونت نهفته سل :

          در این حالت، باکتری سل در بدن فرد وجود دارد، اما سیستم ایمنی آن را مهار کرده و از رشد و تکثیر آن جلوگیری می‌کند. بنابراین، هیچ علامتی ندارد و نمی‌تواند بیماری را به دیگران منتقل کند. با این حال، بدون درمان، این عفونت نهفته می‌تواند در هر زمانی فعال شود و به بیماری سل تبدیل گردد. حدود ۵ تا ۱۰ درصد از افراد دارای عفونت نهفته، در طول زندگی خود به بیماری سل فعال مبتلا می‌شوند.

     بیماری فعال سل :

       زمانی رخ می‌دهد که باکتری‌ها فعال شده و در بدن تکثیر پیدا می‌کنند. در این حالت، فرد علائم بیماری را تجربه می‌کند و در صورت درگیری ریه‌ها یا حنجره، می‌تواند باکتری را از طریق هوا به دیگران منتقل کند .

     علائم و نشانه‌های بیماری فعال :

        علائم بیماری فعال سل معمولاً به تدریج و طی چند هفته یا ماه ظاهر می‌شوند و ممکن است در ابتدا خفیف باشند. شایع‌ترین علائم ریوی و عمومی عبارتند از:

     - سرفه که بیش از ۳ هفته طول بکشد.
     - خلط (ترشح غلیظ از ریه‌ها) که گاهی اوقات خون‌آلود است.
     - درد قفسه سینه.
     - تب و لرز، به ویژه عرق شبانه شدید.
     - خستگی و ضعف.
     - کاهش اشتها و کاهش وزن بی‌دلیل.

       اگر سل اندام‌های دیگر را درگیر کند (سل خارج ریوی)، علائم بسته به عضو درگیر متفاوت است. به عنوان مثال، سل ستون فقرات می‌تواند باعث کمردرد شود و سل غشای مغز (مننژیت سلی) می‌تواند باعث سردرد و گیجی شود.

       نحوه انتقال :

    بیماری سل از طریق هوا از فردی به فرد دیگر منتقل می‌شود. زمانی که فرد مبتلا به سل فعال ریوی یا حنجره سرفه می‌کند، عطسه می‌کند، صحبت می‌کند یا آواز می‌خواند، قطرات بسیار ریزی حاوی باکتری را در هوا پخش می‌کند.

    -  این قطرات می‌توانند بسته به تهویه محیط، برای چندین ساعت در هوا معلق بمانند.
    -   انتقال در فضاهای بسته و با تهویه نامناسب بسیار رایج‌تر است.
    - تماس سطحی یا دست دادن باعث انتقال بیماری نمی‌شود. راه اصلی انتقال، تنفس هوای آلوده است.

      تشخیص و درمان

        برای تشخیص عفونت سل از دو نوع آزمایش اصلی استفاده می‌شود:

       آزمایش خون (IGRA) و آزمایش پوستی (توبرکولین) : برای تشخیص بیماری فعال، علاوه بر این آزمایش‌ها، پزشک معمولاً عکس‌برداری از قفسه سینه و آزمایش خلط را درخواست می‌کند تا وجود باکتری را در ریه‌ها تأیید کند.

    درمان سل با یک دوره طولانی مدت از آنتی‌بیوتیک‌های خاص درمان می‌شود. درمان عفونت نهفته از بروز بیماری فعال در آینده جلوگیری می‌کند. درمان بیماری فعال نیاز به مصرف چندین دارو به مدت حداقل ۶ تا ۹ ماه دارد. تکمیل کامل دوره درمان برای جلوگیری از عود و ایجاد مقاومت دارویی بسیار حیاتی است.

    نکته مهم 

 بدون درمان، بیماری فعال سل می‌تواند کشنده باشد و در صورت عدم تکمیل دوره درمان، باکتری‌ها ممکن است به داروها مقاوم شوند که درمان را بسیار دشوارتر می‌کند.

      مشمولان مبتلا به سل ریه فعال و همچنین مبتلایان به سل احشائی و سل ستون فقرات و استخوانها و مفاصل در هر مرحله ای از بیماری از خدمت سربازی معاف می شوند .