بیماری های متابولیک استخوان مانند پوکی استخوان سبب معافیت مشمولان از سربازی می شود

خدمت سربازی از جمله وظایفی است که قانون بر عهده جوانان ایرانی قرار داده و پسرانی که 18 سالگی را تمام می کنند شامل این قانون می شوند . در عین حال پیش بینی شده در صورتی که مشمولان خدمت سربازی دارای بیماری باشند که مانع از خدمت آنان شده یا در دوران سربازی، بیماری تشدید شود با نظر شورای پزشکی وظیفه عمومی یا یگان خدمتی از سربازی معاف شوند یکی از بیماری های ذکر شده در آئین نامه معافیت پزشکی بیماری های متابولیک استخوان است

بیماری‌های متابولیک استخوان، گروهی از اختلالات هستند که به دلیل عدم تعادل در مواد معدنی سازنده استخوان (مانند کلسیم، فسفر و ویتامین D) ایجاد می‌شوند و بر استحکام، توده و ساختار استخوان‌ها تأثیر می‌گذارند . استخوان‌ها در طول زندگی دائماً در حال بازسازی هستند و هر گونه اختلال در این فرآیند می‌تواند منجر به بیماری شود .

 انواع اصلی بیماری‌های متابولیک استخوان

این بیماری‌ها طیف وسیعی را شامل می‌شوند که از شایع‌ترین تا نادرترین انواع را در بر می‌گیرند:

      پوکی استخوان (Osteoporosis):

         شایع‌ترین نوع است که حدود ۲۰۰ میلیون نفر را در جهان تحت تأثیر قرار داده است . این بیماری با کاهش توده استخوانی و تخریب ریزساختار آن، استخوان‌ها را شکننده و مستعد شکستگی می‌کند . پوکی استخوان یک "بیماری خاموش" است و تا زمانی که شکستگی رخ ندهد، علامتی ندارد .

      استئومالاسی (Osteomalacia) و راشیتیسم (Rickets):

        این بیماری‌ها به دلیل اختلال در فرآیند معدنی‌سازی (Mineralization) استخوان ایجاد می‌شوند . در استئومالاسی که در بزرگسالان دیده می‌شود و راشیتیسم که در کودکان رخ می‌دهد، بافت استخوانی جدید به اندازه کافی مواد معدنی جذب نمی‌کند و نرم و ضعیف می‌شود. شایع‌ترین علت آن، کمبود شدید ویتامین D است .

       بیماری پاژه (Paget's Disease of Bone):

        در این بیماری، فرآیند بازسازی استخوان با سرعت بیش از حد و به شکلی نامنظم انجام می‌شود . استخوان‌های جدیدی که ساخته می‌شوند، بزرگ‌تر و نرم‌تر از حد معمول بوده و مستعد تغییر شکل و شکستگی هستند. شیوع آن کمتر از پوکی استخوان است .

     استئوژنز ایمپرفکتا (Osteogenesis Imperfecta):

        که با نام "بیماری استخوان شکننده" نیز شناخته می‌شود، یک بیماری ژنتیکی و نادر است که باعث می‌شود استخوان‌ها به راحتی بشکنند .

        بیماری‌های ناشی از اختلال غدد پاراتیروئید:

           این غدد کوچک در گردن، هورمونی به نام PTH تولید می‌کنند که نقش کلیدی در تنظیم کلسیم و فسفر خون دارد. اختلال در عملکرد این غدد (مانند پرکاری تیروئید) می‌تواند به طور مستقیم بر سلامت استخوان‌ها تأثیر بگذارد و باعث ضعیف شدن آنها شود .

       تشخیص :

پزشکان از روش‌های مختلفی برای تشخیص این بیماری‌ها استفاده می‌کنند :
      - آزمایش خون: برای بررسی سطح کلسیم، فسفر، ویتامین D و آنزیم‌های مرتبط با استخوان (مانند آلکالین فسفاتاز).
      - سنجش تراکم استخوان (DXA Scan): یک نوع اسکن با اشعه ایکس با دوز پایین که برای اندازه‌گیری تراکم مواد معدنی استخوان به کار می‌رود و اصلی‌ترین روش تشخیص پوکی استخوان است.
      - تصویربرداری (رادیوگرافی): برای تشخیص شکستگی‌ها، تغییر شکل استخوان‌ها و یا نشانه‌های دیگر بیماری مانند بیماری پاژه.

مشمولان مبتلا به بیماری های متابولیک استخوان به نحو زیر از خدمت سربازی معاف می شوند.

الف) استئومالاسي(طبق تعريف براساس سنجش تراكم استخوان درصورتيكه توده استخواني درمقايسه باحداكثرتوده استخواني بيش ازS.D 5/2 كاهش يافته باشد) : معاف دائم
ب ) استئوپروزهاي ثانويه يا استئوپروزهاي با زمينه ارثي : معاف دائم
ج) استئوپني(طبق تعريف براساس سنجش تراكم استخوان درصورتيكه توده استخواني درمقايسه با حداكثر توده استخواني بين S.D 5/2-1 كاهش يافته باشد) : معاف از خدمات رزمي