هرگونه عمل جراحی دستگاه گوارش منجر به معافیت مشمولان از سربازی می شود

خدمت سربازی از جمله وظایفی است که قانون بر عهده جوانان ایرانی قرار داده و پسرانی که 18 سالگی را تمام می کنند شامل این قانون می شوند . در عین حال پیش بینی شده در صورتی که مشمولان خدمت سربازی دارای بیماری باشند که مانع از خدمت آنان شده یا در دوران سربازی، بیماری تشدید شود با نظر شورای پزشکی وظیفه عمومی یا یگان خدمتی از سربازی معاف شوند یکی از بیماری های ذکر شده در آئین نامه معافیت پزشکی هر گونه عمل جراحی دستگاه گوارش است .

 . عمل‌های جراحی دستگاه گوارش به مجموعه‌ای از جراحی‌ها گفته می‌شود که برای درمان بیماری‌های مری، معده، روده کوچک و بزرگ، کبد، کیسه صفرا، لوزالمعده و مقعد انجام می‌شوند. بعضی اعمال با هدف برداشتن عضو یا قسمتی از آن و بعضی برای ترمیم، رفع انسداد یا کنترل خونریزی انجام می‌شوند.

۱. جراحی مری

برای بیماری‌هایی مانند سرطان مری، تنگی شدید مری، پارگی یا آسیب‌های جدی و گاهی بیماری‌های شدید رفلاکس انجام می‌شود.

• ازوفاژکتومی: برداشتن بخشی یا بیشتر مری، معمولاً در سرطان.
• ترمیم پارگی مری: در آسیب یا سوراخ‌شدن مری.
• جراحی ضدرفلاکس: مانند فاندوپلیکاسیون در برخی بیماران مبتلا به رفلاکس شدید.

۲. جراحی معده

در بیماری‌هایی مانند سرطان معده، زخم‌های عارضه‌دار، خونریزی شدید یا سوراخ‌شدن معده انجام می‌شود.

• گاسترکتومی: برداشتن قسمتی یا تمام معده.
• ترمیم سوراخ معده: معمولاً در زخم سوراخ‌شده.

۳. جراحی روده کوچک

برای انسداد، تومور، آسیب شدید، سوراخ‌شدگی یا بعضی بیماری‌های التهابی انجام می‌شود.

• برداشتن قسمت بیمار روده (رزکسیون روده)
• باز کردن انسداد
• ترمیم سوراخ یا پارگی
• در برخی موارد ایجاد استوما؛ یعنی خارج کردن انتهای روده از طریق دیواره شکم برای دفع مدفوع در کیسه مخصوص.

۴. جراحی روده بزرگ و راست‌روده

از علل مهم جراحی می‌توان به سرطان کولون، انسداد، سوراخ‌شدگی، التهاب شدید و بعضی بیماری‌های روده اشاره کرد.

• کولکتومی: برداشتن بخشی از کولون.
• پروکتکتومی: برداشتن بخشی یا تمام راست‌روده.
• اتصال مجدد دو قسمت روده (آناستوموز)
• ایجاد کولوستومی یا ایلئوستومی در موارد لازم.

۵. جراحی کیسه صفرا

یکی از شایع‌ترین جراحی‌های دستگاه گوارش است.

• کوله‌سیستکتومی: برداشتن کیسه صفرا، معمولاً به علت سنگ‌های علامت‌دار، التهاب کیسه صفرا یا عوارض سنگ صفرا.
• اغلب به روش لاپاروسکوپی انجام می‌شود.

۶. جراحی کبد

در برخی بیماران مبتلا به تومورهای کبدی، آسیب‌های شدید یا بیماری‌های خاص انجام می‌شود.

• رزکسیون کبد: برداشتن قسمت بیمار کبد.
• در موارد خاص، پیوند کبد انجام می‌شود.

۷. جراحی لوزالمعده

برای سرطان پانکراس، بعضی تومورها، پانکراتیت عارضه‌دار و برخی بیماری‌های دیگر انجام می‌شود.

یکی از اعمال معروف:

• عمل ویپل (Whipple): معمولاً برای برخی تومورهای سر پانکراس؛ طی آن بخش‌هایی از پانکراس، دوازدهه و گاهی قسمت‌هایی از معده و مجاری صفراوی برداشته و دستگاه گوارش مجدداً بازسازی می‌شود.

روش‌های انجام جراحی

جراحی باز: یک برش نسبتاً بزرگ روی شکم ایجاد می‌شود و جراح مستقیماً به اندام‌ها دسترسی پیدا می‌کند.

لاپاروسکوپی: چند برش کوچک ایجاد و دوربین و ابزارهای جراحی وارد شکم می‌شوند. معمولاً درد و دوره نقاهت کمتر است.

جراحی رباتیک: نوع پیشرفته‌ای از جراحی کم‌تهاجمی است که جراح ابزارها را از طریق سیستم رباتیک کنترل می‌کند.

آندوسکوپی: بدون برش بزرگ پوستی، ابزار از طریق دهان یا مقعد وارد دستگاه گوارش می‌شود؛ برای بعضی اقدامات تشخیصی و درمانی مانند برداشتن پولیپ، کنترل برخی خونریزی‌ها و خارج کردن بعضی سنگ‌ها کاربرد دارد.

عوارض احتمالی جراحی‌های گوارشی

بسته به نوع عمل متفاوت است، اما مهم‌ترین آنها عبارت‌اند از:

• خونریزی
• عفونت
• آسیب به اندام‌های مجاور
• نشت از محل اتصال روده یا معده
• تشکیل آبسه
• انسداد روده و چسبندگی
• تهوع و استفراغ
• اختلال در جذب مواد غذایی در بعضی جراحی‌ها
• عوارض بیهوشی
• تشکیل لخته خون
• مشکلات مربوط به استوما در صورت وجود

مراقبت بعد از عمل

معمولاً بیمار ابتدا از نظر علائم حیاتی، درد، خونریزی و عملکرد روده تحت نظر قرار می‌گیرد. شروع خوردن و آشامیدن به نوع جراحی بستگی دارد. پس از اجازه پزشک، رژیم غذایی به‌تدریج از مایعات به غذاهای معمولی تغییر می‌کند. تحرک زودهنگام، مراقبت از زخم و پیشگیری از لخته خون نیز اهمیت دارد.

هرگونه اعمال جراحي روي كبد، كيسه صفرا، مجاري صفراوي ، پانكراس و طحال مشمولان که همراه با عارضه مزمن غير قابل علاج و ناتوان کننده باشد منجر به معافیت دائم آنان از خدمت سربازی می شود .

در صورتی که عمل جراحی به تازگی انجام شده باشد به مدت 6 ماه معافیت موقت داده می شود و پس از اتمام معافیت موقت در صورتی ثابت شود عمل جراحی دارای عوارض است مشمول از خدمت سربازی معاف می شود