مشمولان مبتلا به اختلال هویت جنسی ( TS) از سربازی معاف می شوند

اختلال هویت جنسی که امروزه با عنوان ناهماهنگی جنسیتی شناخته شده  به وضعیتی گفته می شود که در آن ، فرد احساس ناهماهنگی شدید و پایدار بین جنسیت بیولوژیکی خود (یعنی پسر یا دختر بودن بر اساس آناتومی بدن در بدو تولد) و هویت جنسیتی خود (یعنی احساس درونی عمیق از زن یا مرد بودن) دارد.

مفاهیم کلیدی

1. جنسیت بیولوژیکی (Sex): به ویژگی های فیزیکی و ژنتیکی مانند کروموزوم‌ها (XX برای زن، XY برای مرد)، هورمون‌ها و اندام های تناسلی گفته می شود.

2. هویت جنسیتی (Gender Identity): احساس درونی و شخصی هر فرد از زن، مرد، یا هر دو، یا هیچکدام بودن. این هویت معمولاً تا سن ۳ سالگی شکل می گیرد.

3. نقش جنسیتی (Gender Role): انتظارات فرهنگی و اجتماعی از رفتار، پوشش و فعالیت های یک فرد بر اساس جنسیت بیولوژیکی‌اش (مثلاً: دخترها باید صورتی بپوشند و آرام باشند، پسرها باید آبی بپوشند و قوی باشند).

علائم اصلی ناهماهنگی جنسیتی :

یک فرد مبتلا به ناهماهنگی جنسیتی، حداقل به مدت ۶ ماه، دو یا چند مورد از علائم زیر را تجربه می‌کند:

• ناهماهنگی قابل توجه بین جنسیت تجربه‌شده/ابرازشده و ویژگی‌های جنسی اولیه یا ثانویه (مثلاً پسری که احساس می کند باید سینه و واژن داشته باشد).

• تمایل شدید به خلاص شدن از ویژگی‌های جنسی اولیه یا ثانویه خود (مثلاً دختری که از رشد سینه‌هایش بیزار است).

• اشتیاق شدید به ویژگی‌های جنسی جنس مخالف.

• تمایل شدید به عضویت در جنسیت مخالف (یا جنسیتی غیر از جنسیت تعیین‌شده هنگام تولد).

• باور عمیق و قوی که احساسات، واکنش‌ها و رفتارهای فرد شبیه جنسیت مخالف است.

• تمایل به این که مانند جنس مخالف با او رفتار شود.

علاوه بر این، این وضعیت باید باعث پریشانی یا اختلال قابل توجه بالینی در زمینه‌های اجتماعی، شغلی، تحصیلی یا سایر زمینه‌های مهم عملکرد فرد شود.

تفاوت اختلال هویت جنسی با سایر مفاهیم این حوزه

• اختلال هویت جنسی با تراجنسیتی (Transgender) یکی نیست: تراجنسیتی یک اصطلاح چتری است برای افرادی که هویت جنسیتی آن‌ها با جنسیتی که در بدو تولد به آن‌ها نسبت داده شده مطابقت ندارد. ناهماهنگی جنسیتی، پریشانی ناشی از این ناهماهنگی است. یک فرد تراجنسیتی ممکن است اصلاً دچار پریشانی نباشد و زندگی آرامی داشته باشد، در این صورت تشخیص ناهماهنگی جنسیتی برای او داده نمی‌شود.

• با همجنس‌گرایی تفاوت دارد: همجنس‌گرایی به گرایش عاطفی و جنسی فرد به افراد همجنس خود اشاره دارد، نه به هویت جنسیتی. یک مرد همجنس‌گرا، خود را مرد می‌داند و جذب مردان دیگر می‌شود. اما یک فرد تراجنسیتی (مثلاً یک مرد ترنس که در بدو تولد زن به دنیا آمده) خود را مرد می‌داند و می‌تواند همجنس‌گرا (جذب مردان)، دگرجنس‌گرا (جذب زنان) یا دوجنس‌گرا باشد.

علل

علت دقیق ناهماهنگی جنسیتی به طور کامل شناخته نشده است، اما شواهد نشان می‌دهد که ترکیبی از عوامل زیستی، ژنتیکی، هورمونی (جنینی) و محیطی در آن نقش دارند. مهم است که بدانیم این وضعیت ناشی از تربیت غلط، تروما یا انتخاب آگاهانه فرد نیست. تحقیقات مغزی نیز تفاوت‌هایی را در ساختار مغز افراد مبتلا نشان داده است.

درمان

هدف از درمان، تغییر هویت جنسیتی فرد نیست (چون غیرممکن است)، بلکه کاهش پریشانی و کمک به فرد برای رسیدن به یک تطابق و راحتی با خودش است. درمان ها عبارتند از:

1. روان درمانی حمایتی: کمک به فرد برای پذیرش خود، مدیریت استرس و تبعیض اجتماعی، و کاوش در مورد گزینه‌های پیش رو.

2. درمان هورمونی: تجویز هورمون‌های جنس مخالف (مثلاً تستوسترون برای فردی که در بدو تولد زن تعیین شده و هویت مردانه دارد) برای ایجاد ویژگی‌های جنسی ثانویه دلخواه (مانند رشد ریش، تغییر صدا).

3. جراحی تطبیق جنسیت (Sex Reassignment Surgery): تغییر اندام‌های تناسلی و سایر ویژگی‌های فیزیکی برای هماهنگی با هویت جنسیتی.

4. بلوک کننده‌های بلوغ (برای نوجوانان): این داروها برای نوجوانان مبتلا که وارد بلوغ شده‌اند، برای توقف موقت بلوغ استفاده می‌شود تا زمان بیشتری برای تصمیم‌گیری آگاهانه درباره مراحل بعدی داشته باشند.

نکته مهم

تشخیص ناهماهنگی جنسیتی به این معنا نیست که فرد "دیوانه" یا "بیمار روانی" است. این یک وضعیت پزشکی و روانشناختی قابل تشخیص است که مانند بسیاری از اختلالات دیگر، نیازمند درک، همدلی و درمان مناسب است. ننگ اجتماعی، تبعیض و طرد شدن از سوی خانواده، مهم‌ترین عوامل پریشانی در این افراد هستند، نه خود تفاوت در هویت جنسیتی.

مشمولان مبتلا به اختلال هویت جنسی با ارائه گواهی پزشکی قانونی در صورت تائید مراکز درمانی نیروهای مسلح از خدمت سربازی معاف می شوند